Wat is netcongestie en wat merkt u ervan?
Netcongestie betekent dat er op piekmomenten te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet, waardoor nieuwe of bestaande gebruikers op een wachtlijst terechtkomen. Voor u als bedrijf is dat merkbaar wanneer een nieuwe aansluiting of een hogere aansluitwaarde niet direct beschikbaar is.
RVO omschrijft afnamecongestie als een situatie waarin er op piekmomenten te weinig ruimte is op het net, zodat nieuwe of bestaande gebruikers op een wachtlijst komen. Hoe groot dat probleem inmiddels is, blijkt uit de cijfers van Netbeheer Nederland: op 30 juni 2026 stonden bij de regionale netbeheerders 15.498 aanvragen voor afname en 8.558 aanvragen voor invoeding op de wachtlijst. Niet elke regio heeft in gelijke mate met congestie te maken. De landelijke capaciteitskaart laat per gebied zien waar nog transportcapaciteit beschikbaar is en waar sprake is van een tekort, voor afname en voor teruglevering. Voor uw eigen aansluiting is dat de eerste plek om te kijken. Pas als u weet hoe uw regio ervoor staat, weet u ook hoeveel ruimte er voor uw bedrijf te vinden is.
Stap 1: weet u wat u gebruikt en wanneer?
Voordat u iets aan netcongestie kunt doen, moet u weten hoeveel vermogen uw aansluiting mag gebruiken en op welke momenten uw verbruik piekt. RVO noemt meten dan ook als eerste stap, naast besparen en slim sturen.
Elke aansluiting heeft een gecontracteerd transportvermogen: het maximale vermogen aan elektriciteit waar uw organisatie recht op heeft, afgesproken met de netbeheerder. Een grote aansluiting is daarbij groter dan 3x80 A. Door uw verbruik per kwartier te volgen, ziet u precies op welke momenten u tegen dat maximum aanloopt en wanneer er juist ruimte over is. Die piekmomenten zijn het vertrekpunt voor de twee volgende stappen, want besparen en sturen hebben vooral zin op de momenten waarop de druk op uw aansluiting het hoogst is. Dit soort inzicht in uw eigen verbruik is precies waar wij u binnen ons doorlopend beheer bij helpen.
Stap 2: waar kunt u besparen?
Besparen op uw totale verbruik zorgt direct voor meer ruimte op uw bestaande aansluiting. RVO noemt besparen daarom als tweede stap, naast meten en slim sturen.
Elke kilowattuur die u niet gebruikt, is ruimte die overblijft binnen uw gecontracteerd transportvermogen. Denk aan zuiniger apparatuur, betere isolatie of het wegnemen van onnodig verbruik buiten bedrijfstijden. Dat is in de eerste plaats gunstig voor uw energierekening, en het vermindert daarnaast de kans dat u precies op de drukste momenten tegen de grens van uw aansluiting aanloopt.
Stap 3: wat kunt u slim sturen?
Naast meten en besparen noemt RVO slim sturen als derde stap: uw verbruik zo over de dag verdelen dat u niet op hetzelfde moment een piek veroorzaakt.
In de praktijk betekent dit dat u niet al uw installaties gelijktijdig laat draaien. Een proces dat ook een uur eerder of later kan starten, een koeling die buiten de drukste uren kan draaien, apparatuur die na elkaar in plaats van op hetzelfde moment aanslaat. Dat scheelt op het drukste moment van de dag. Zo blijft uw piekverbruik onder uw gecontracteerd transportvermogen, zonder dat uw totale verbruik verandert. Sturen is dus niet per se minder gebruiken, maar slimmer verdelen in de tijd.
Stap 4: welke afspraken kunt u maken met de netbeheerder?
Pas als meten, besparen en sturen niet voldoende ruimte opleveren, is een flexibel contract met de netbeheerder een optie. Hiervoor bestaan inmiddels verschillende vormen.
Voor een congestiemanagementcontract gelden volgens RVO twee voorwaarden: een grote aansluiting, groter dan 3x80 A, en 100 kW flexibel vermogen. Daarnaast zijn er volgens het overzicht van de ACM de afgelopen periode nieuwe vormen bijgekomen.
- Het tijdsblokgebonden transportrecht, in werking sinds 1 april 2025
- De groepstransportovereenkomst, in werking sinds 1 januari 2026
- Het congestiemanagementcontract, voor een grote aansluiting met 100 kW flexibel vermogen
Belangrijk om te weten: zo'n contract haalt u volgens RVO niet van de wachtlijst. Een flexibel contract geeft u ruimte binnen uw bestaande situatie, maar is geen manier om eerder een nieuwe of hogere aansluiting te krijgen. RVO schrijft bovendien dat uitbreiding van het net in sommige delen van Nederland nog jaren kan duren. Sinds 26 april 2025 geldt daarnaast dat uw gecontracteerd transportvermogen in een congestiegebied bij overschrijding niet meer automatisch wordt verhoogd. Overschrijding leidt dus niet vanzelf tot meer ruimte.
Krijgt u voorrang op de wachtlijst?
Voor een beperkt aantal categorieën is voorrang op de wachtlijst mogelijk, maar die vraagt u zelf aan en betekent niet automatisch dat u ook een aansluiting krijgt.
RVO onderscheidt drie categorieën die voorrang kunnen krijgen: congestieverzachters, veiligheid en basisbehoeften. Voorrang vraagt u zelf aan bij de netbeheerder, en toekenning van voorrang betekent niet direct dat er een aansluiting beschikbaar is. Er is één wachtlijst voor alle aanvragen. Voorrang verandert de volgorde daarbinnen, niet het bestaan van de wachtlijst zelf. Tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027 geldt een overgangsperiode naar deze wachtlijst.
Is er subsidie?
Voor netcongestiemaatregelen zijn op dit moment twee regelingen relevant. Eén daarvan is gesloten voor nieuwe aanvragen, de andere staat nog open.
De regeling Flex-e stond open van 6 mei 2026 tot 15 oktober 2026 en is gesloten voor aanvragen. De regeling Onderzoek Energiehubs is open van 1 oktober 2026 tot en met 1 mei 2027. Wij houden voor u bij welke vormen van ondersteuning er later weer bijkomen. Hoe dit voor uw eigen aansluiting precies uitpakt, leggen wij verder uit op onze pagina over netcongestie.
Veelgestelde vragen
Dat ziet u op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland. Deze kaart toont per gebied waar nog transportcapaciteit beschikbaar is en waar sprake is van een tekort, voor afname en voor teruglevering.
Dat is het maximale vermogen aan elektriciteit waar uw organisatie volgens de afspraak met de netbeheerder recht op heeft. Dit staat vast in uw aansluitovereenkomst.
Nee. Een flexibel contract geeft u ruimte binnen uw bestaande aansluiting, maar is geen manier om eerder een nieuwe of hogere aansluiting te krijgen.
In een congestiegebied wordt het niet meer automatisch verhoogd. Overschrijding leidt dus niet vanzelf tot meer ruimte.
Bronnen
Onafhankelijke bronnen voor controle en verdieping. Geraadpleegd op 20 november 2026.
- Wat is netcongestie (RVO)
- Slimmer netgebruik wint terrein maar vraag naar transportcapaciteit groeit nog (Netbeheer Nederland)
- Stappen energiebesparing (RVO)
- Flexibel contract (RVO)
- Overzicht netcongestiemaatregelen (ACM)
- Voorrang op het elektriciteitsnet (RVO)
- Capaciteitskaart (Netbeheer Nederland)
- Woordenlijst netcongestie (RVO)
- Ehub: Flex-e en Onderzoek Energiehubs (RVO)